لاپاروسکوپی کیسه صفرا - دکتر دانش پژوه

|دکتر محمد مهدی دانش پژوه|

|دارای بورد تخصصی جراحی|

 

🔹 در بین عوام گاهی لاپاروسکپی کیسه صفرا با لیزر کیسه صفرا اشتباه گرفته می شود. توجه به این نکته لازم است که درمان کیسه صفرا تنها از طریق طی مراحل لاپاروسکپی به همراه بستری و بیهوشی ممکن بوده و خدمات لیزر برای این بیماری کاربرد ندارد. 

 

لاپاروسکوپی کیسه صفرا

کیسه صفرا یک اندام کوچک نزدیک به کبد است. کیسه صفرا نقش ذخیره‌سازی مایع صفراوی را بر عهده دارد که توسط کبد ترشح می‌شود. کیسه صفرا، مایع صفرا را به روده کوچک ریخته و به این ترتیب به تجزیه سلول‌های چربی در فرآیند هضم کمک می‌کند. به هر حال توجه داشته باشید فرآیند هضم طبیعی بدون وجود کیسه صفرا نیز امکان‌پذیر است و به همین خاطر برداشتن کیسه صفرا یک روش درمانی مناسب برای مواردی است که این ناحیه از بدن دچار بیماری یا عفونت شده باشد.

صفرا ماده ای است که توسط کبد ساخته  می شود و در کیسه صفرا ذخیره می شود. این ماده بعد به ابتدای روده باریک تخلیه می شود تا در حجم چربی ها به آنزیم های مربوطه کمک کند. اگر کیسه صفرا دچار التهاب شده یا در آن سنگ تجمع پیدا کند، ممکن است جراح چاره ای بجز برداشتن کیسه صفرا نداشته باشد. لاپاروسکوپی کیسه صفرا، یک روش جراحی برای برداشتن کیسه صفرا است که در این مقاله آن را مورد بررسی قرار می دهیم.

بیشتر بخوانیم درباره

🔹 لیزر فیستول 🔹

 

دلایل لاپاروسکوپی کیسه صفرا

اگرچه کیسه صفرا یک عضو مهم در بدن ما محسوب می شود؛ اما گاهی به دلایلی پزشک مجبور به جراحی و برداشتن کیسه صفرا می شود. دلایل لاپاروسکوپی و جراحی کیسه صفرا عبارت است از:

  • دیسکینزی: زمانی که کیسه صفرا نقص دارد و نمی تواند صفرا را به خوبی تخلیه کند.
  • کولسیستیت: زمانی که کیسه صفرا دچار التهاب شود.
  • وجود سنگ در کیسه صفرا که از تخلیه صحیح صفرا جلوگیری می کند.
  • وجود تومور در کیسه صفرا
  • ناهنجاری های مادرزادی

 

عمل کیسه صفرا

عمل جراحی و برداشتن کیسه صفرا کوله‌سیستکتومی نام دارد. در اکثر مواقع این عمل عوارض زیادی ندارد و برای رهایی بیمار از درد تنها راه حل محسوب می شود. برای برداشتن کیسه صفرا دو روش عمده وجود دارد؛ لاپاروسکوپی کیسه صفرا و روش سنتی عمل یا عمل به روش باز(لاپاراتومی). قبل از عمل کیسه صفرا، پزشک به بیمار دارویی می دهد که به کمک آن روده ها کاملا تخلیه می شوند. همچنین به بیمار توصیه می شود که شب قبل از عمل، به خصوص چهار ساعت قبل از عمل از مصرف آب یا نوشیدنی های دیگر خودداری کند. اگر از روش سنتی یعنی لاپاراتومی استفاده شود، به دلیل وجود برش‌های بزرگ بیمار بعد از عمل در بیمارستان بستری می شود. اما امروزه بیشتر از روش لاپاروسکوپی کیسه صفرا استفاده می شود که کمتر تهاجمی است و معمولا نیازی به بستری بیمار بعد از انجام عمل نیست.

 

نحوه عمل  لاپاروسکوپی کیسه صفرا

لاپاروسکپی کیسه صفرا - دکتر دانش پژوه
لاپاروسکوپی کیسه صفرا – دکتر دانش پژوه

 

بیمار در وضعیت خوابیده به پشت، در حالی که سر بیمار مختصری به سمت بالا و متمایل به چپ است قرار داده می‌شود.

بعد از پرپ و درپ، برشی در ناحیهٔ بالای ناف داده می‌شود و از این محل سر سوزن مخصوص گاز وارد صفاق می‌شود. از همین راه پریتوئن از گاز کربن دی اکسید پر شده تا اینکه فشار گاز به ۱۵-۲۰ میلی‌متر جیوه برسد، سپس سر سوزن گاز خارج شده و در آن قسمت کانولای Hasson را وارد می‌کنیم و بدین ترتیب دوربین وارد حفرهٔ شکم می‌شود.

سپس یک کانولای۱۰ میلی متری زیر زائدهٔ گزیفوئید در سمت چپ خط میانی بدن و یک کانولای ۵ میلی‌متری در زیر دنده‌ها با فاصلهٔ یک کف دست در سمت راست و کانولای ۵ میلی‌متری بعدی را در خط مید آگزیلاری طرفی (زیر بغل) قرار می‌دهیم.
با یک فورسپس دندانه دار از کانولای زیر بغل، فوندوس کیسهٔ صفرا را می‌گیرند.

با یک گرسپر دیگر از طریق کانولای ربع بالایی راست، گردن کیسهٔ صفرا را گرفته و آن را به سمت خارج می‌کشند.

سپس پروب دیاترمی از طریق کانولای ۱۰ میلی‌متری وارد شده و هنگامی که شریان و مجرای سیستیک تشخیص داده شد، شریان را با استفاده از دو بست فلزی (یکی را در قسمت پروگزیمال و دیگری را در سمت کیسهٔ صفرا) لیگاتور نموده و با قیچی آن را قطع می‌کنند. در مورد قطع مجرای سیستسک نیز به همین روش عمل می‌کنند.

با پروب دیاترمی کیسهٔ صفرا را از بستر کبد جدا نموده و از محل کانولای ۱۰ میلی‌متری خارج می‌کنند. برای خارج کردن کیسهٔ صفرا بهتر است از ابزار مخصوصی که در سر آن کیسهٔ پلاستیکی (Endo bag) تعبیه شده استفاده نمود. در مواردی که مشکوک به سرطان کیسهٔ صفرا باشیم استفاده از اندوبگ الزامی است، در غیر این صورت ممکن است هنگام خارج کردن کیسه، سلولهای سرطانی گسترش یابند. هنگام خارج کردن کیسه از حفرهٔ شکمی، هم چنین باید مراقب بود تا کیسه پاره نشود، زیرا در این صورت امکان عفونت زخم و عوارض بعدی به وجود می‌آید.
شست‌وشوی مختصری صورت گرفته و کانولاها خارج شده و گاز پریتوئن را تخلیه می‌کنند. و در آخر نیز محل‌های برش را بخیه می‌زنند.

 

لاپاروسکوپی کیسه صفرا - دکتر دانش پژوه
لاپاروسکوپی کیسه صفرا – دکتر دانش پژوه

 

جراحی کیسه صفرا به روش لاپاراسکوپی

گفتیم که در روش سنتی یا باز جراحی کیسه صفرا، جراح برای خارج کردن کیسه صفرا برش های بزرگی ایجاد می کند. اما روش لاپاروسکوپی کیسه صفرا کمتر حالت تهاجمی دارد؛ زیرا در این روش جراح چند سوراخ کوچک در حد یک تا دو سانتی متر در پوست شکم ایجاد می کند. این برش های کوچک مزایای زیادی دارند؛ برای مثال بهبودی محل زخم سریع تر اتفاق میوفتد و احتمال خون ریزی و عفونت کاهش پیدا می کند. با این حال لاپاروسکوپی کیسه صفرا کاملا بدون عارضه نیست و ممکن است عوارضی مانند چسبندگی برای بیمار ایجاد کند. همچنین این روش نیاز به دمیدن گاز به داخل شکم دارد که این موضوع برای افرادی با مشکلات قلبی و تنفسی خطرناک است. عمل لاپاراسکوپی نیاز به مهارت و دقت بالای جراح دارد. قبل از لاپاروسکوپی کیسه صفرا، پزشک آزمایشات مختلفی مانند تصویر برداری از کیسه صفرا، آزمایش خون و… را درخواست می کند.

 

بیشتر بخوانیم درباره

🔹 درمان بواسیر 🔹

 

چرا از عمل جراحی لاپاراسکوپی برای برداشتن کیسه صفرا استفاده می‌شود؟

در صورت مواجه شدن با شرایط زیر ممکن است نیاز به برداشتن کیسه صفرا با استفاده از روش لاپاراسکوپی وجود داشته باشد:
اختلال حرکتی کیسه صفرا، هنگامی اتفاق می‌افتد که کیسه صفرا به خاطر آسیب‌دیدگی به نحو صحیح پر یا خالی نشود.
سنگ مجاری کیسه صفرا، زمانی ایجاد می‌شود که سنگ صفرا به مجاری صفراوی وارد شده و به‌طور بالقوه باعث مسدود شدن این مجاری و ایجاد محدودیت برای خالی شدن مایع صفرا در روده کوچک شود.
كله‌ سیستیت‌، که یک التهاب در کیسه صفرا است.
پانکراتیت، که به معنی التهاب در لوزالمعده است.
عمل جراحی لاپاراسکوپی به این دلیل نسبت به عمل جراحی باز از برتری برخوردار است که در این حالت به علت ایجاد شکاف‌های کوچک‌تر خطرات ناشی از عفونت، خونریزی، و نیز دوره ریکاوری بیمار کاهش پیدا کند.

لاپاروسکوپی کیسه صفرا - دکتر دانش پژوه

لاپاروسکوپی کیسه صفرا – دکتر دانش پژوه

 

تغذیه بعد از لاپاروسکوپی کیسه صفرا:

شش تا هشت ساعت بعد از عمل جراحی لاپاروسکوپی (جراحی بسته )کیسه صفرا معمولاً به بیمار مایعات صاف شده همچون آب,چای,آب میوه و آب کمپوت  داده می شود و در صورتی که بتواند تحمل کند رژیم بیمار به رژیم مایعات همچون سوپ و سپس به رژیم نرم کم چربی همچون جوجه کباب و مختصری برنج و مانند این ها تبدیل می شود; پیروی از یک رژِیم غذایی علمی و درست، موجب بهترین پاسخ و کمترین عوارض خواهد شد.
همان طور که می دانیم صفرا توسط کبد ترشح می شود و در کیسه ی صفرا ذخیره می شود و پس از خوردن غذای چرب وسنگین و ورود چربی به روده ها,کیسه ی صفرا منقبض شده و مقدار زیادی صفرا وارد روده می شود و به هضم چربی کمک می کند هنگامی که بیمار تحت عمل جراحی کیسه ی صفرا قرار می گیرد ترشح صفرا از کبد ادامه دارد ولی چون به طور مستقیم وارد روده می شود و جایی برای ذخیره ی آن نیست, امکان ورود حجم بالای صفرا به داخل روده وجود ندارد و لذا ممکن است پس از عمل برای مدتی(حدود شش ماه تا یک سال) بیمار نتواند غذای چرب وسنگین را به راحتی هضم نماید. بنابراین توصیه می شود بیماران پس از عمل جراحی کیسه صفرا حد اقل به مدت شش ماه تا یک سال(بسته به علایم بالینی بیمار) از خوردن غذای چرب پرهیز کند و نیز از لبنیات کم چرب استفاده نماید. همچنین در هر وعده ی غذایی حجم کمی از غذا میل کند. در صورت ضرورت بیمار میتواند تا پنج بار در روز غذا(باحجم کم) بخورد تا دچار مشکل های گوارشی نشود.

سوالات متداول

روش لاپاروسکوپی کیسه صفرا کمتر حالت تهاجمی دارد؛ زیرا در این روش جراح چند سوراخ کوچک در حد یک تا دو سانتی متر در پوست شکم ایجاد می کند. این برش های کوچک مزایای زیادی دارند؛ برای مثال بهبودی محل زخم سریع تر اتفاق میوفتد و احتمال خون ریزی و عفونت کاهش پیدا می کند. با این حال لاپاروسکوپی کیسه صفرا کاملا بدون عارضه نیست و ممکن است عوارضی مانند چسبندگی برای بیمار ایجاد کند.

اختلال حرکتی کیسه صفرا، هنگامی اتفاق می‌افتد که کیسه صفرا به خاطر آسیب‌دیدگی به نحو صحیح پر یا خالی نشود.
سنگ مجاری کیسه صفرا، زمانی ایجاد می‌شود که سنگ صفرا به مجاری صفراوی وارد شده و به‌طور بالقوه باعث مسدود شدن این مجاری و ایجاد محدودیت برای خالی شدن مایع صفرا در روده کوچک شود.
كله‌ سیستیت‌، که یک التهاب در کیسه صفرا است.
پانکراتیت، که به معنی التهاب در لوزالمعده است

با پروب دیاترمی کیسهٔ صفرا را از بستر کبد جدا نموده و از محل کانولای ۱۰ میلی‌متری خارج می‌کنند. برای خارج کردن کیسهٔ صفرا بهتر است از ابزار مخصوصی که در سر آن کیسهٔ پلاستیکی (Endo bag) تعبیه شده استفاده نمود. در مواردی که مشکوک به سرطان کیسهٔ صفرا باشیم استفاده از اندوبگ الزامی است، در غیر این صورت ممکن است هنگام خارج کردن کیسه، سلولهای سرطانی گسترش یابند. هنگام خارج کردن کیسه از حفرهٔ شکمی، هم چنین باید مراقب بود تا کیسه پاره نشود، زیرا در این صورت امکان عفونت زخم و عوارض بعدی به وجود می‌آید.

3 دیدگاه ‌ها

  • با عرض سلام و وقت بخیر، ممنون میشم درمورد پرپ و درپ بیشتر توضیح بدید که دقیقا چی هست و چه کاربردی داره.

  • سلام من عمل جراحی باز کیسه صفرا کردم الان بعد از سه ماه همون درد پشت شونه ام که قبل از عمل داشتم دوباره برگشته ممکنه دوباره داخل مجاری صفراوی سنگ ایجاد شده باشه؟

    • بله . ابتدا سونو گرافی انجام دهید و اگر سنگ مشخص نشد MRCP انجام شود.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.